ความเป็นมา

ประเทศไทยมีชื่อเสียงด้านอัญมณีเป็นอย่างมากไม่ว่าจะเป็นแหล่งพลอย การปรับปรุงคุณภาพพลอย และการค้าพลอย โดยแหล่งกำเนิดพลอยสำคัญ เช่น จังหวัดจันทบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดตราด และจังหวัดแพร่ เป็นต้น ซึ่งในปัจจุบันปริมาณสำรองของอัญมณีในประเทศไทยลดลง และทรัพยากรบางส่วนอยู่ในพื้นที่ป่าสงวน ทำให้การทำเหมืองอัญมณีมีข้อจำกัด หากแต่ยังสามารถพบอัญมณีได้ตามแหล่งสะสมตัวต่างๆ ได้ เช่น บริเวณน้ำตกตาดผามุง จังหวัดแพร่ หรือ บริเวณบ้านบ่อไร่ จังหวัดตราด เป็นต้น

การรวบรวมและเผยแพร่ความรู้ด้านการกำเนิดอัญมณีในพื้นที่ ลักษณะเฉพาะของอัญมณีชนิดต่างๆ อัตลักษณ์ของชุมชนท้องถิ่น ตลอดจนข้อมูลความรู้ด้านการนำทรัพยากรอัญมณีไปพัฒนาให้เกิดประโยชน์แก่ชุมชน มีความสำคัญยิ่ง เพื่อให้เยาวชน นักศึกษา บุคลากรในชุมชน ได้มีความรู้และตระหนักถึงความโดดเด่นของพื้นที่ของตน สามารถเป็นแหล่งเรียนรู้ เป็นแหล่งข้อมูลและประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยวให้แก่ผู้สนใจโดยทั่วไปได้เป็นอย่างดี

สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน) และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงได้ร่วมกันจัดตั้ง ศูนย์การเรียนรู้ด้วยตัวเองด้านอัญมณีและเครื่องประดับในท้องถิ่น ในรูปแบบการจัดสื่อความเป็นจริงเสริม (AR), ศูนย์เรียนรู้เสมือน (Virtual Learning Center) และสื่อเรียนรู้ข้อมูลออนไลน์ เพื่อสนับสนุนการประชาสัมพันธ์ในวงกว้าง นำไปสู่การสร้างงาน สร้างรายได้ ให้แก่ชุมชนต่อไป

ศูนย์เรียนรู้เสมือน (Virtual Learning Center)

แหล่งพลอยจังหวัดแพร่ เป็นแหล่งกำเนิดและสะสมตัวที่สำคัญในภาคเหนือของประเทศไทย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และองค์การบริหารส่วนตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ ได้ร่วมกันจัดทำข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการ ในการจัดทำ ศูนย์เรียนรู้แหล่งพลอยจังหวัดแพร่ ให้เป็นสถานที่รวบรวม และเผยแพร่ความรู้ด้าน การกำเนิดอัญมณี การจัดแสดงอัญมณี แร่ และหินต่างๆ การตรวจวิเคราะห์อัญมณี และการเจียระไน เป็นต้น ผู้สนใจสามารถติดต่อเข้าเยี่ยมชมได้ ณ องค์การบริหารส่วนตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ ในเวลาราชการ หรือเรียนรู้ผ่านสื่อออนไลน์ในรูปแบบศูนย์เรียนรู้เสมือน (Virtual Learning Center)

แหล่งท่องเที่ยวธรณี-อัญมณี

ตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ เป็นแหล่งกำเนิดอัญมณี และมีภูมิลักษณ์ที่โดดเด่น ได้แก่ ม่อนพลอยล้านปี บ้านน้ำพร้าว แหล่งเสาหินบะซอลต์รูปเหลี่ยม ซึ่งเป็นหินบะซอลต์นำพลอย โดยบริเวณดังกล่าว ยังเป็นจุดชมวิวทะเลหมอกที่สวยงาม และที่บ้านบ่อแก้ว จะพบการสะสมตัวของอัญมณี บริเวณน้ำตกตาดผามุง พบชั้นกระสะ และแอ่งสะสมตะกอนทางน้ำ ซึ่งยังสามารถพบนิล โกเมน และพลอยไพลินได้โดยการร่อนพลอย

นักท่องเที่ยวหรือผู้ที่สนใจเข้าเยี่ยมชมศึกษาแหล่งท่องเที่ยวธรณี-อัญมณี ตำบลไทรย้อย ยังสามารถเรียนรู้วิถีชีวิต วัฒนธรรม ศึกษาธรรมชาติ การเกษตรอินทรีย์ และซื้อของฝากจากชุมชน เช่น ผลิตภัณฑ์จากกลอย ไม้กวาด อาหารแปรรูป และเครื่องประดับอัญมณีได้จากแหล่งพลอยจังหวัดแพร่

วิดีโอ (สื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองด้านอัญมณีในท้องถิ่น)

อัญมณี เป็นสิ่งที่มีค่า เนื่องจาก มีความสวยงาม หายาก และคงทน ทำให้อัญมณีเป็นสินค้าที่มีราคา สามารถนำไปทำเป็นเครื่องประดับร่วมกับโลหะมีค่าได้เป็นอย่างดี ในปัจจุบันในประเทศไทยไม่พบการทำเหมืองพลอย แต่ยังสามารถพบการร่อนพลอยได้ ในแหล่งสะสมตัวต่างๆ เช่น บริเวณน้ำตกตาดผามุง ตำบลไทรย้อย อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ และตำบลหนองบอน อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด เป็นต้น

นักเรียน นักศึกษา ชุมชน นักท่องเที่ยว และผู้สนใจ สามารถศึกษาด้านอัญมณีในท้องถิ่นเพิ่มเติม ได้จากวิดีโอสื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองในหัวข้อต่างๆ ตั้งแต่ ความหมายของอัญมณี การกำเนิด และสะสมตัวของอัญมณี และข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยว และให้ความรู้เกี่ยวกับอัญมณีของประเทศไทย

สื่อความเป็นจริงเสริม (Augmented Reality)

เทคโนโลยีสื่อความจริงเสริม หรือ AR เป็นเทคโนโลยีที่จำลองภาพเสมือน 3 มิติ ทับซ้อนกันเข้ากับภาพจริง โดยอาศัยการประมวลผลผ่าน Application และกล้อง ใน Smartphone หรือ Tablet ซึ่งปัจจุบัน ได้มีการนำเทคโนโลยี AR เข้ามาประยุกต์ใช้ในหลายสาขา เช่น การโฆษณา การตกแต่งทางสถาปัตยกรรม และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในด้านการศึกษา เนื่องจากเป็นสื่อที่ช่วยเสริมความเข้าใจให้กับผู้เรียนได้เป็นอย่างดี เนื่องจากสามารถแสดงได้ทั้ง ข้อมูล ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว ภาพ 2 มิติ 3 มิติ เป็นต้น

ในพื้นที่แหล่งพลอยจังหวัดแพร่ เป็นพื้นที่พบการสะสมตัวของอัญมณี และลักษณะภูมิลักษณ์ที่สำคัญ การนำเทคโนโลยี AR มาช่วยในการสื่อความรู้ในด้านกระบวนการเกิดของอัญมณี ตั้งแต่การกำเนิดอัญมณี การเกิดเสาหินรูปเหลี่ยม ไปจนถึงการเจียระไน สามารถเสริมความเข้าใจให้แก่ นักเรียน ชุมชน ตลอดจนนักท่องเที่ยว ได้ดียิ่งขึ้น